Czy sztuczna inteligencja zabierze pracę księgowym? Naukowcy zlecili ChatGPT 4.0 analizę finansową i przygotowanie audytu. Wyniki są jednoznaczne i zmieniają wszystko.
W skrócie:
- Naukowcy przetestowali ChatGPT 4.0, zlecając mu zadania księgowe – analizę skomplikowanych regulacji finansowych oraz ocenę ryzyka upadłości dużej firmy farmaceutycznej.
- AI nie tylko trafnie zidentyfikowało kluczowe zmiany w standardach i ryzyka, ale także samodzielnie przygotowało profesjonalne notatki dla dyrektora finansowego i procedury audytowe.
- Mimo zaawansowanych zdolności AI, Biuro Statystyki Pracy USA prognozuje wzrost zatrudnienia księgowych o 6% do 2033 roku. AI ma transformować, a nie zastępować zawód.
Strach miesza się z fascynacją. Odkąd 30 listopada 2022 roku OpenAI wypuściło ChatGPT 3.5, świat profesjonalnych usług zadrżał. Prawnicy, menedżerowie, a zwłaszcza księgowi, zaczęli zadawać sobie jedno, fundamentalne pytanie: czy algorytm może robić to, co ja? I czy zrobi to lepiej? Według ankiety Thomson Reuters, już co dziesiąty specjalista od podatków i rachunkowości używa lub planuje wdrożyć generatywną AI. Jednocześnie, co jest pewnym paradoksem, zaledwie 51% z nich uważa, że sztuczną inteligencję w ogóle powinno się stosować w audycie czy księgowości. To rozdarcie doskonale pokazuje, gdzie jesteśmy – na progu rewolucji, której trochę się boimy, a trochę nie możemy się doczekać.
Jak sprawdzić, czy robot nas zastąpi? Zlecić mu pracę
Zamiast teoretyzować, grupa naukowców ze St. John’s University postanowiła przeprowadzić twardy test. Wzięli na warsztat najnowszą wersję modelu językowego, ChatGPT 4.0, i rzucili mu dwa wyzwania prosto z korporacyjnego piekła. Nie chodziło o proste sumowanie tabelek w Excelu. Zadania wymagały analizy, kontekstu i wyciągania wniosków – czyli tego, za co księgowym płaci się największe pieniądze. Celem było sprawdzenie, czy AI potrafi działać jak doświadczony specjalista, a nie tylko jak przerośnięty kalkulator. To był eksperyment, który miał dać konkretną odpowiedź na pytanie o przyszłość całej branży.
Memo dla CFO w pięć minut. AI czyta regulacje za ludzi
Pierwsze zadanie było kwintesencją żmudnej pracy analitycznej. Naukowcy poprosili ChatGPT o przeanalizowanie projektu nowelizacji standardów rachunkowości finansowej (FASB). To dziesiątki stron prawniczego, gęstego tekstu, którego czytanie i interpretacja zajmują człowiekowi długie godziny. AI miało nie tylko przeczytać dokument, ale też porównać go z obowiązującymi przepisami i wskazać kluczowe różnice. ChatGPT poradził sobie z tym bezbłędnie. Wskazał, że nowelizacja kładzie nacisk na ceny wejścia i wyjścia, co jest istotną zmianą. Ale to był dopiero początek. Następnie model, poproszony o dalsze kroki, samodzielnie zidentyfikował branże, które najmocniej odczują zmiany – nieruchomości, usługi finansowe, energetykę i farmację. Na koniec, działając w roli młodszego księgowego, napisał profesjonalne memo do dyrektora finansowego firmy deweloperskiej, w którym nie tylko opisał zagrożenia, ale zaproponował konkretne działania: przegląd systemów finansowych, komunikację z interesariuszami i zaangażowanie audytorów. Człowiek potrzebowałby na to dni. AI – minut.
Czy ta firma upadnie? ChatGPT w roli audytora
Drugi test był jeszcze trudniejszy. AI miało wcielić się w audytora i ocenić, czy spółka farmaceutyczna Apellis Pharmaceuticals nie jest zagrożona upadłością. To zadanie, znane w branży jako ocena “zdolności do kontynuacji działalności” (going concern), wymaga analizy ogromnej ilości danych finansowych i wyłapywania sygnałów ostrzegawczych. Naukowcy celowo dostarczyli modelowi raporty kwartalne i roczne (10‑Q i 10‑K), ale bez ostatniego, zaudytowanego sprawozdania, by uniknąć “przecieku” odpowiedzi. Reakcja ChatGPT była imponująca. Algorytm przeanalizował dokumenty, zidentyfikował kluczowe ryzyka, takie jak stałe straty netto i szybkie “przepalanie” gotówki. Następnie, poproszony o sugestie, przygotował dziesięciostopniowy plan audytu, obejmujący m.in. weryfikację prognoz przepływów pieniężnych zarządu, analizę opcji finansowania zewnętrznego i zbadanie zgodności z regulacjami. To gotowa checklista dla zespołu audytorskiego, wygenerowana w ułamku czasu, jakiego potrzebowałby człowiek.
Koniec z nudą, czyli jak AI odmieni zawód księgowego
Czy to oznacza, że księgowi mogą już pakować walizki? Wręcz przeciwnie. Wszystko wskazuje na to, że ich praca stanie się ciekawsza. Jak przewiduje amerykańskie Biuro Statystyki Pracy, do 2033 roku liczba miejsc pracy dla księgowych i audytorów wzrośnie o prawie 6%, co oznacza stworzenie ponad 90 tysięcy nowych etatów. Jak to możliwe? AI przejmie zadania, których nikt nie lubi: ręczne wprowadzanie danych, uzgadnianie rachunków, śledzenie faktur i czytanie setek stron regulacji. To uwolni czas profesjonalistów na zadania o wyższej wartości – strategiczne doradztwo, budowanie relacji z klientami i rozwiązywanie złożonych problemów. Oczywiście, AI nie jest nieomylne. Potrafi “halucynować”, czyli generować fałszywe informacje, brakuje mu ludzkiej intuicji, etyki i zdolności do podejmowania decyzji w niejednoznacznych sytuacjach. Dlatego ostateczny wniosek jest prosty: AI nie zastąpi księgowego, ale księgowy, który używa AI, z pewnością zastąpi tego, który tego nie robi. To nie koniec zawodu. To jego nowy, fascynujący początek.