Albania ma pierwszą na świecie minister AI, która… jest w ciąży. Premier ogłosił, że “urodzi” 83 cyfrowych asystentów dla posłów rządzącej partii.
W skrócie:
- Albania mianowała sztuczną inteligencję o imieniu Diella na stanowisko ministra, którego celem ma być walka z korupcją w przetargach publicznych.
- Premier Edi Rama ogłosił, że minister AI jest w “ciąży” i “urodzi” 83 asystentów – po jednym dla każdego posła z jego partii.
- Nowe systemy mają m.in. informować posłów o przebiegu debat, które opuścili, i sugerować, “kogo powinni kontratakować”.
Sztuczna inteligencja przestała być futurystyczną mrzonką. Obecnie jest powszechnym narzędziem, które ułatwia życie, optymalizuje biznes i staje się elementem budowania przewagi konkurencyjnej. Skoro AI tak dobrze radzi sobie z automatyzacją procesów, naturalnym krokiem wydaje się wdrożenie jej w administracji publicznej. Albania postanowiła to sprawdzić, ale do całego projektu dodała marketingowy sznyt, który wykracza poza granice zdrowego rozsądku.
Jak minister AI zaszła w ciążę?
We wrześniu albański rząd powołał Diellę (po albańsku “Słońce”) – pierwszego na świecie ministra, który w całości jest sztuczną inteligencją. Diella nie jest zupełnie nowym bytem. W styczniu zadebiutowała jako wirtualna asystentka na rządowym portalu e‑Albania, gdzie pomagała obywatelom i firmom w załatwianiu urzędowych spraw. Jej nowe, ministerialne zadanie jest jednak znacznie poważniejsze: ma zapewnić pełną przejrzystość publicznych przetargów i wyeliminować korupcję. Szlachetny cel, prawda?
Najwyraźniej premier Edi Rama uznał, że to zbyt nudne. Podczas niedawnego wydarzenia Global Dialogue w Berlinie ogłosił światu, że minister Diella… jest w ciąży. Tak, dobrze czytacie. Zgodnie z jego zapowiedzią, AI-minister ma “urodzić” 83 “dzieci”. Liczba nie jest przypadkowa – po jednym “dziecku” ma przypaść każdemu z 83 posłów rządzącej Partii Socjalistycznej. Oczywiście “dzieci” to tylko metafora dla wyspecjalizowanych asystentów AI, którzy mają wspierać pracę parlamentarzystów. Cały system ma być w pełni funkcjonalny do końca 2026 roku.
Do czego posłom posłużą cyfrowi potomkowie Dielli?
Wizja jest tyleż prosta, co niepokojąca. Asystenci AI będą rejestrować wszystkie wydarzenia w parlamencie. Ich zadaniem będzie informowanie legislatorów o dyskusjach, które ci przegapili. Premier Rama ujął to wyjątkowo obrazowo, co warto zacytować: “Jeśli pójdziesz na kawę i zapomnisz wrócić do pracy, to dziecko powie ci, co zostało powiedziane, gdy cię nie było na sali i zasugeruje, kogo powinieneś kontratakować”. Tak, premier Albanii użył dokładnie słowa “kontratakować”.
To – jak sam określił – “idealne narzędzie dla tych, którzy cenią sobie przerwę na kawę”. Zamiast mobilizować polityków do rzetelnej pracy, daje im się narzędzie do jeszcze większej bierności i pójścia na łatwiznę. To prosta droga do sytuacji, w której posłowie bezrefleksyjnie polegają na sugestiach algorytmu, zamiast na własnej analizie i sumieniu. A to już brzmi jak scenariusz na polityczny koszmar, w którym decyzje podejmuje się na podstawie podpowiedzi bota, a nie merytorycznej debaty.
Nieprzekupny system czy marketingowa tandeta?
W tej przedziwnej, cyfrowej rodzinie “dzieci” będą znać swoją “matkę”. A matka – minister Diella – ma mieć realne kompetencje. Przedstawiana wizualnie jako kobieta w tradycyjnym albańskim stroju, ma przejąć odpowiedzialność za podejmowanie decyzji w sprawie przetargów publicznych. W teorii odsunie to od procesu ludzkich, potencjalnie przekupnych urzędników. Według Ramy, ten “sługa zamówień publicznych” będzie nie tylko oceniać oferty, ale także zatrudniać talenty z całego świata, przełamując biurokratyczną sztywność.
Mówiąc wprost: cała ta narracja brzmi absurdalnie. Pomysł wykorzystania AI do nadzorowania przetargów jest warty dyskusji, ale opakowanie go w tanią historyjkę o ciężarnej minister to infantylizacja transformacji cyfrowej. Pomimo tego trzeba Albanii oddać jedno. Osiągnęli cel, którego nie powstydziliby się najlepsi spece od wiralowego marketingu – wygenerowali globalny rozgłos. Nieważne, że pomysł jest dziwaczny; ważne, że media na całym świecie piszą o ciężarnej minister AI z Bałkanów. I tak oto, nieco przypadkiem, wchodzimy w erę, gdzie technologia i polityka spotykają się w oparach absurdu.